द टन न्युज | विशेष रिपोर्ट
आईजीपी दानबहादुर कार्कीलाई हटाउने चर्चाप्रति दिल निशानी मगरको स्टाटसमा गम्भीर प्रश्न, षड्यन्त्रको आशंकादेखि लोकतन्त्रसम्मको बहस
काठमाडौं । चर्चित लेखक एवं राजनीतिक विश्लेषक दिल निशानी मगरले प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीलाई पदबाट हटाउने प्रयास भइरहेको भन्ने आशंकासहित सामाजिक सञ्जालमा लेखेको स्टाटसले विभिन्न प्रश्न उठाएको छ।
मगरको स्टाटसमा प्रहरी संगठनमाथि परेको दबाब, विगतका घटनाको अनुसन्धान, सुरक्षा निकायबीचको समन्वय र राजनीतिक स्वार्थका विषयलाई जोड्दै सम्भावित षड्यन्त्रबारे सचेत रहन आग्रह गरिएको छ।
स्टाटसमा काठमाडौंका प्रहरी बिटहरू आगलागीबाट ध्वस्त भएपछि आईजीपी कार्कीले ‘आमा म त खरानीबाट उठेर आएँ’ बोलको गीत लेखेको प्रसङ्ग उल्लेख गरिएको छ। इतिहास जलेको दृश्य देख्नुपर्दाको पीडा समेटिएको भनिएको उक्त गीत सार्वजनिक नगर्न दबाब आएको दाबीसमेत मगरले गरेका छन्। यद्यपि, यस दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि हुन बाँकी छ।
त्यस्तै, जेनजी आन्दोलनका क्रममा सुरक्षा निकायबीच पर्याप्त समन्वय र सहयोग भएको भए जनधनको क्षति कम हुन सक्ने कार्कीको आन्तरिक ब्रिफिङ रहेको मगरको स्टाटसमा उल्लेख छ। यस विषयमा नेपाली सेना र सम्बन्धित निकायको आधिकारिक प्रतिक्रिया तथा स्वतन्त्र प्रमाण सार्वजनिक नभएसम्म उक्त दाबीलाई पुष्टि भएको तथ्यका रूपमा लिन सकिँदैन।
मगरले आफ्नो स्टाटसमा केही राजनीतिक, धार्मिक तथा अन्य व्यक्तिहरूसँग सम्बन्धित पुराना विवाद र अनुसन्धानका विषयसमेत उठाएका छन्। तर ती आरोप तथा दाबीहरूको स्वतन्त्र पुष्टि नभएकाले सम्बन्धित व्यक्तिको प्रतिक्रिया र आधिकारिक अभिलेखका आधारमा मात्रै निष्कर्ष निकाल्न सकिन्छ।
आईजीपीको पदभन्दा ठूलो संस्थागत प्रश्न
मगरको स्टाटसको मुख्य सन्देश आईजीपी दानबहादुर कार्कीको पदमा सीमित छैन। उनले प्रहरी नेतृत्व परिवर्तनको बहसलाई राज्यका संस्थाहरूको स्वतन्त्रता, विगतका घटनाको निष्पक्ष अनुसन्धान र लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको स्थायित्वसँग जोडेर हेरेका छन्।
उनको तर्कअनुसार, कुनै प्रहरी प्रमुखलाई पदबाट हटाउनु आफैँमा असामान्य घटना नहुन सक्छ। तर नेतृत्व परिवर्तनको प्रक्रिया राजनीतिक दबाब, व्यक्तिगत स्वार्थ वा अनुसन्धान प्रभावित गर्ने उद्देश्यबाट निर्देशित भएको हो भने त्यसले राज्यका संस्थाहरूप्रतिको जनविश्वासमा असर पार्न सक्छ।
निष्पक्ष छानबिन र तथ्य सार्वजनिक हुनुपर्ने माग
नेपाल प्रहरीसँग सम्बन्धित विवाद, विगतका काण्ड तथा सुरक्षा निकायको भूमिकाबारे उठेका प्रश्नहरूको जवाफ आरोप–प्रत्यारोपबाट होइन, प्रमाणमा आधारित छानबिनबाट खोजिनुपर्छ। सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिहरूले पनि उठेका प्रश्नबारे तथ्यपरक जवाफ दिनु आवश्यक हुन्छ।
आईजीपी कार्कीको नेतृत्व, प्रहरी संगठनको संस्थागत सुदृढीकरण र सम्भावित नेतृत्व परिवर्तनबारे उठेका विषयमा सम्बन्धित निकायको आधिकारिक धारणा महत्त्वपूर्ण हुनेछ।
प्रहरी नेतृत्वको विषयलाई व्यक्तिको पक्ष वा विपक्षमा सीमित नगरी कानुनी प्रक्रिया, पारदर्शिता, निष्पक्ष अनुसन्धान र संस्थागत स्वायत्तताको दृष्टिकोणबाट बहस गर्न आवश्यक छ। लोकतन्त्रको रक्षा गर्न आरोपको सत्यता जाँच्ने, दोषीलाई जवाफदेही बनाउने र प्रमाणबिना कसैलाई दोषी नठहराउने अभ्यास अपरिहार्य छ।
