सगरमाथाको शिखरभन्दा ठूलो जीवनको अर्थ : प्रेम गुरागाईंको शान्ति, करुणा र मानवताको सन्देश
द टन न्युज । विशेष रिपोर्ट
सफलता, उपलब्धि र उचाइको खोजीमा मानिस जीवनभर दौडिन्छ। तर जीवनको वास्तविक अर्थ केवल शिखरमा पुग्नुमा होइन, शिखरबाट फर्किएर समाज र मानवताका लागि के गर्न सकिन्छ भन्ने प्रश्नमा पनि लुकेको हुन्छ। वरिष्ठ समाजसेवी तथा बौद्धिक व्यक्तित्व प्रेम गुरागाईंले यही मानवीय दर्शनलाई आफ्ना विचारमार्फत निरन्तर अघि सार्दै आएका छन्।
गुरागाईंको पुस्तक ‘THIS MOMENT’ अर्थात् ‘यही क्षण’ मार्फत प्रस्तुत विचारले मानिसलाई वर्तमान क्षणको मूल्य बुझ्न, करुणा र प्रेमका साथ बाँच्न तथा आफ्नै व्यवहारबाट शान्तिको सुरुवात गर्न प्रेरित गर्छ।
उनको विचारमा, सगरमाथा धेरै पटक चढ्न सकिएला, तर शिखरमै सधैँ बस्न सकिँदैन। अन्ततः मानिस दैनिक जीवनमै फर्कनुपर्छ। त्यही दैनिक जीवनमा मानिसको वास्तविक परिचय उसको सम्पत्ति, पद वा उपलब्धिभन्दा पनि उसको विनम्रता, प्रेम, करुणा र मानवताप्रतिको व्यवहारले निर्धारण गर्छ।
गुरागाईंले शान्तिलाई केवल ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय अभियान वा राजनीतिक नाराका रूपमा नभई व्यक्तिको आफ्नै बोली, व्यवहार र कर्मबाट सुरु हुने विषयका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
“सबैका लागि शान्ति होस्, यसको सुरुवात मबाट अहिले नै होस्।”
— प्रेम गुरागाईं
उनको यो भनाइले शान्ति निर्माणको जिम्मेवारी अरू कसैलाई मात्र सुम्पिनुभन्दा पहिले आफूले आफ्नो व्यवहार परिवर्तन गर्नुपर्ने सन्देश दिन्छ।
कसैलाई क्षमा गर्नु, दुःखमा परेको व्यक्तिलाई सहयोग गर्नु, कसैको कुरा धैर्यपूर्वक सुन्नु, अप्ठ्यारोमा साथ दिनु वा अर्को व्यक्तिप्रति सम्मान र सद्भाव राख्नु—यी सामान्य देखिने व्यवहार नै समाजमा सकारात्मक परिवर्तनका आधार बन्न सक्ने उनको दृष्टिकोण छ।
‘यही क्षण’को दर्शन
व्यस्त जीवनशैली, प्रतिस्पर्धा र भविष्यको चिन्ताबीच मानिसले वर्तमान क्षणलाई बिर्सिरहेको अवस्थामा गुरागाईंको ‘THIS MOMENT’ को सन्देश अझ अर्थपूर्ण देखिन्छ।
भविष्य राम्रो बनाउने चाहना आवश्यक भए पनि वर्तमानमा हामीले गर्ने व्यवहारले नै भविष्यको समाज निर्माण गर्ने उनको विचार छ। त्यसैले शान्ति भोलिबाट होइन, आज र अहिलेबाटै सुरु गर्नुपर्ने सन्देश उनले दिएका छन्।
उनको दर्शनको मूल भावलाई पाँच शब्दमा समेट्न सकिन्छ—
प्रेम + करुणा + एकता + सद्भाव + शान्ति = विश्व शान्ति।
यो अवधारणाले व्यक्तिगत परिवर्तनलाई सामाजिक परिवर्तनसँग जोड्छ। व्यक्ति–व्यक्तिबीच प्रेम र सम्मान बढ्दै जाँदा परिवार, समुदाय हुँदै समाजमा समेत सकारात्मक वातावरण निर्माण हुन सक्ने विश्वास यसमा देखिन्छ।
सफलताको अर्को परिभाषा
प्रेम गुरागाईंका विचारमा सफलताको अर्थ केवल उचाइ हासिल गर्नु होइन। उचाइमा पुगेपछि आफू वरपरका मानिसलाई कति सम्मान गर्न सकियो, समाजका लागि कति योगदान गर्न सकियो र अरूको जीवनमा कति सकारात्मक प्रभाव पार्न सकियो भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ।
त्यसैले उनको सन्देश उपलब्धिको दौडमा रहेका मानिसलाई “शिखरमा पुग्नुहोस्, तर शिखरलाई आफ्नो अन्तिम गन्तव्य नबनाउनुहोस्” भन्ने मानवीय स्मरणजस्तो देखिन्छ।
मानव जीवन क्षण–क्षणबाट निर्माण हुन्छ। हरेक क्षणमा कसैलाई खुशी दिन, कसैको पीडा कम गर्न, कसैलाई क्षमा गर्न र कसैको कुरा सुन्न सकिन्छ। यही सानो–सानो मानवीय कर्मले ठूलो सामाजिक सद्भाव निर्माण गर्न सक्छ।
प्रेम गुरागाईंको विचारको सार पनि यही हो—
विश्व शान्तिको सुरुवात संसार बदल्ने ठूलो शक्तिबाट होइन, आफ्नै मन, बोली र व्यवहारबाट हुन सक्छ।
आज हामीले गरेको एउटा असल काम भोलिको समाजका लागि एउटा सकारात्मक उदाहरण बन्न सक्छ। त्यसैले शान्तिको खोजी संसारभर गर्नुभन्दा पहिले आफ्नै व्यवहारमा त्यसको सुरुवात गर्नु नै ‘THIS MOMENT’ को मूल सन्देश हो।
“सबैका लागि शान्ति होस्, यसको सुरुवात मबाट अहिले नै होस्।”
यही सोचलाई व्यवहारमा उतार्न सके मानवता अझ करुणामय, समाज अझ सद्भावपूर्ण र संसार अझ शान्त बन्न सक्ने विश्वास गर्न सकिन्छ।
