द टन न्युज ॥ विशेष रिपोर्ट
सेनाको भावी नेतृत्वमा नयाँ ट्विस्ट : अनुपजंग थापा कि मधुजंगसिंह कार्की?
रथी बढुवाले खोल्दैछ प्रधानसेनापतिको ढोका
काठमाडौं । नेपाली सेनाको भावी नेतृत्वलाई लिएर सैनिक वृत्तमा चासो बढिरहेका बेला आगामी बढुवा र वरिष्ठताको समीकरणलाई लिएर विभिन्न कोणबाट बहस सुरु भएको छ। वर्तमान प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देलको कार्यकाल उत्तरार्धतर्फ अघि बढ्दै जाँदा अबको नेतृत्वको सम्भावित समीकरणबारे पनि चर्चा हुन थालेको छ।
अमेरिका बस्दै आएका युवा व्यवसायी एवं समाजसेवी प्रिन्स युवराज कार्कीले नेपाली सेनाको भावी नेतृत्वको विषयलाई तत्काल प्रधानसेनापति नियुक्तिको प्रश्नभन्दा पनि आगामी रथी तथा उच्च तहका बढुवा, वरिष्ठता र सेवा अवधिको समीकरणसँग जोडेर हेर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।
कार्कीका अनुसार सेनामा हुने हरेक महत्वपूर्ण बढुवाले आगामी नेतृत्वको सम्भावित तस्वीरमा प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले अहिले नै कुनै एक अधिकारीलाई भावी प्रधानसेनापति भनेर निष्कर्षमा पुग्नुभन्दा आगामी बढुवा प्रक्रियालाई नजिकबाट हेर्न आवश्यक छ।
यस सन्दर्भमा उपरथी अनुपजंग थापाको नाम पछिल्लो समय चर्चामा आएको छ। सार्वजनिक समाचारअनुसार थापालाई युद्धकार्य महानिर्देशनालयको महानिर्देशकसँगै नीति महानिर्देशनालयको महानिर्देशकको समेत जिम्मेवारी दिइएको छ।
त्यस्तै मधुजंगसिंह कार्कीको नामलाई पनि भावी नेतृत्वको समीकरणमा बेवास्ता गर्न नमिल्ने चर्चा हुने गरेको छ। विगतका बढुवा क्रममा थापा र कार्कीबीच वरिष्ठता तथा बढुवाको समीकरणमा प्रतिस्पर्धा देखिएको विषय सार्वजनिक रूपमा समेत उठेको थियो। केही वर्षअघि उपरथीमा बढुवा हुँदा पनि कार्की र थापाको वरिष्ठता तथा बढुवा क्रमबारे चर्चा भएको थियो।
कार्कीका अनुसार नेपाली सेनामा भावी नेतृत्वको बाटो केवल व्यक्तिगत आकांक्षा वा चर्चाले निर्धारण गर्दैन। वरिष्ठता, सेवा अवधि, रिक्त पद, बढुवा प्रक्रिया, जिम्मेवारी तथा अन्ततः संवैधानिक प्रक्रियाबाट हुने नियुक्ति मुख्य आधार हुन्।
यसैबीच, हाल नेपाली सेनामा रथी तहको संरचना र पदपूर्तिमा पनि परिवर्तन भइसकेको छ। उपरथी गणेश कुमार श्रेष्ठलाई रथीमा बढुवा गरी बलाध्यक्ष रथीको जिम्मेवारी दिइएको सार्वजनिक विवरण छ। यसअघि निर्मलकुमार थापा अवकाशमा गएपछि रिक्त रथी पदमा श्रेष्ठको बढुवा भएको थियो।
यसले देखाउँछ कि नेपाली सेनाको नेतृत्वको समीकरण निरन्तर बदलिने प्रकृतिको हुन्छ। कुनै एक पदको रिक्तता, त्यसमा हुने बढुवा र त्यसपछि निर्माण हुने वरिष्ठताको क्रमले आगामी नेतृत्वको सम्भावित बाटोमा प्रभाव पार्न सक्छ।
प्रिन्स युवराज कार्कीको विचारमा, अनुपजंग थापा वा मधुजंगसिंह कार्कीमध्ये कसले भविष्यमा कस्तो स्थान बनाउँछन् भन्ने कुरा अहिले नै निश्चित रूपमा भन्न सकिँदैन। त्यसका लागि आगामी बढुवा, जिम्मेवारी र वरिष्ठताको क्रमलाई हेर्नुपर्ने हुन्छ।
उनका अनुसार, नेपाली सेनाजस्तो संवेदनशील संस्थाको भावी नेतृत्वबारे चर्चा गर्दा व्यक्तिगत अनुमानभन्दा संस्थागत प्रक्रिया, वरिष्ठता र स्थापित कानुनी व्यवस्थालाई आधार बनाउनुपर्छ।
त्यसैले अहिलेको मुख्य चासो एउटै छ—आगामी बढुवा र वरिष्ठताको समीकरणले नेपाली सेनाको भावी नेतृत्वको तस्वीर कता लैजाला?
यही प्रश्नको उत्तर आगामी दिनमा हुने पदोन्नति, जिम्मेवारी हेरफेर र संस्थागत निर्णयसँगै क्रमशः स्पष्ट हुँदै जाने देखिन्छ।
प्रिन्स युवराज कार्कीको विचारमा आधारित विशेष रिपोर्ट।
द टन न्युज
विशेष रिपोर्ट
