अस्पतालको गेटबाहिर जन्मियो शिशु : प्रसव पीडामा छटपटाएकी आमाको कारुणिक कथा
राजविराज, सप्तरी । मध्यरातको करिब २ बजेको समय। चारैतिर निस्तब्ध सन्नाटा थियो। तर त्यो सन्नाटालाई चिर्दै एउटी आमाको प्रसव पीडाले भरिएको कारुणिक चित्कार गुञ्जिरहेको थियो। जीवन जन्माउन संघर्ष गरिरहेकी ती आमाको पीडादायी आवाजले आसपासको वातावरण नै भावुक बनाइरहेको थियो।
तर विडम्बना, जीवन र मृत्युको दोसाँधमा नभई नयाँ जीवन जन्माउने संघर्षमा रहेकी ती आमाको पीडाले अस्पतालभित्रका जिम्मेवार मनहरू भने पग्लिएनन् भन्ने आरोप लागेको छ। उपचार र सुरक्षित प्रसूतिको आशामा अस्पताल पुगेकी उनी अन्ततः अस्पतालकै मूल गेटबाहिर पुग्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भयो।
सप्तरीको राजविराजस्थित गजेन्द्रनारायण सिंह सरकारी अस्पताल गरिब, विपन्न तथा निमुखा नागरिकका लागि ठूलो आशाको केन्द्र मानिन्छ। निजी अस्पतालको महँगो उपचार धान्न नसक्ने परिवारहरू सरकारी अस्पतालमा भरोसा गरेर पुग्छन्। तर बुधबार रातिको घटनाले त्यही आशाको केन्द्र एउटी गरिब आमाका लागि पीडा, विवशता र अपमानको केन्द्र बनेको आरोप छ।
प्रसव व्यथाले छटपटाउँदै अस्पताल पुगेकी ती महिलासँग उपचारका लागि पैसा मागिएको र पैसा तिर्न नसकेपछि अस्पतालबाट बाहिर निकालिएको बताइएको छ। घटनाको वास्तविकता र अस्पताल प्रशासनको आधिकारिक धारणा भने थप स्पष्ट हुन आवश्यक छ। तर यदि पैसा अभावकै कारण प्रसव पीडामा रहेकी महिलालाई अस्पतालबाट बाहिर निकालिएको हो भने यो घटना गम्भीर छानबिनको विषय बन्नुपर्छ।
त्यतिबेला ती महिलाको शरीर प्रसव पीडाले गलिसकेको थियो। पाइला सार्ने शक्ति समेत कमजोर भइसकेको थियो। साथमा थिए—आँसु, पीडा, डर र जन्मिन लागेको एउटा जीवन। यस्तो अवस्थामा सुरक्षित प्रसूति सेवाको आवश्यकता सबैभन्दा बढी हुन्छ। तर उनको अवस्था झन् दयनीय बन्दै गयो।
अन्ततः अस्पतालको मूल गेटबाहिर, चिसो र धुलाम्य सडकमा ती महिलाले बच्चा जन्माउन बाध्य हुनुपर्यो। जहाँ स्वास्थ्यकर्मीको निगरानीमा सुरक्षित प्रसूति हुनुपर्ने थियो, त्यहीँ सडक उनको प्रसूति कक्ष बन्न पुग्यो।
न डाक्टरको प्रत्यक्ष निगरानी, न नर्सको सेवा, न सुरक्षित प्रसूति कक्ष—सडककै बीचमा एउटा नयाँ जीवन संसारमा आयो। नवजात शिशुको पहिलो रुवाइसँगै आमाको पीडा केही कम भयो होला, तर त्यो रुवाइले समाज र राज्यसामु एउटा गम्भीर प्रश्न भने छोडेर गयो।
गरिब हुनु अपराध हो? पैसा नहुनुका कारण एउटी आमाले सुरक्षित रूपमा बच्चा जन्माउने अधिकार गुमाउनुपर्छ?
सरकारी अस्पतालमा उपचारका लागि पुगेकी प्रसूति महिलाले आर्थिक अभावका कारण सेवा नपाएको हो भने यसले हाम्रो सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रणालीको संवेदनशीलतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउँछ। प्रसूति अवस्था सामान्य उपचारभन्दा फरक र अत्यन्त संवेदनशील अवस्था हो। यस्तो समयमा मानवीयता र तत्काल स्वास्थ्य सेवाको आवश्यकता सर्वोपरि हुन्छ।
यो घटना केवल एउटी आमाको पीडाको कथा होइन। यो राज्यले आफ्ना नागरिकलाई दिने स्वास्थ्य सेवाको अवस्था र त्यसप्रतिको जिम्मेवारीको प्रश्न पनि हो। अस्पतालको गेटसम्म पुगेकी महिला सुरक्षित प्रसूति सेवाबाट वञ्चित भएर सडकमा बच्चा जन्माउन बाध्य हुन्छिन् भने त्यसको जवाफदेहिता कसले लिने?
घटनाको सत्यतथ्य छानबिन हुन आवश्यक छ। अस्पताल प्रशासन, सम्बन्धित स्वास्थ्यकर्मी तथा प्रत्यक्षदर्शीबाट वास्तविक विवरण सार्वजनिक गरिनुपर्छ। यदि लापरवाही वा आर्थिक कारणले उपचारबाट वञ्चित गरिएको पुष्टि हुन्छ भने जिम्मेवार पक्षमाथि आवश्यक कारबाही हुनुपर्छ।
किनकि एउटा नवजात शिशुको पहिलो रुवाइ खुशीको आवाज हुनुपर्ने हो, पीडा र व्यवस्थामाथिको प्रश्न बन्नु हुँदैन।
मध्यरातमा अस्पतालको गेटबाहिर जन्मिएको त्यो शिशुले सायद केही बोल्न सकेन। तर उसको पहिलो रुवाइले भने हामी सबैलाई एउटा प्रश्न सोधिरहेको छ—
“अस्पतालको ढोकासम्म आइपुगेकी मेरी आमाले अस्पतालभित्रै सुरक्षित रूपमा मलाई जन्म दिन किन पाइनन्?”
द टन न्युज — विशेष रिपोर्ट
