ग्यास अभावले ढलेको ‘हट सिट’मा इन्जिनियर दीपक साह : ज्ञानेन्द्र कार्कीलाई हराएका ‘जायन्ट किलर’ अब उद्योग मन्त्रालयको स्टेरिङमा
काठमाडौं — ग्यासको चरम अभाव र बढ्दो जनआक्रोशबीच उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री गौरीकुमारी यादवले राजीनामा दिएपछि रिक्त बनेको उद्योग मन्त्रालयको ‘हट सिट’मा अब प्राविधिक पृष्ठभूमिका दीपक साहको प्रवेश हुँदैछ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले मेकानिकल इन्जिनियर साहलाई नयाँ उद्योगमन्त्रीका रूपमा अघि सारेको छ।
साहको मन्त्रालय प्रवेशलाई सामान्य राजनीतिक नियुक्तिभन्दा फरक रूपमा हेरिएको छ। वर्षौंसम्म जलविद्युत् परियोजनामा प्राविधिक जिम्मेवारी सम्हालेका साह अब देशको उद्योग, आपूर्ति प्रणाली र विशेषगरी पेट्रोलियम तथा ग्यास व्यवस्थापनको ‘स्टेरिङ’ सम्हाल्ने अवस्थामा पुगेका छन्।
एउटै नाम, फरक परिचय
दीपक साह नामका दुई राजनीतिज्ञका कारण उनको परिचयलाई लिएर अन्योल हुन सक्छ। तर, अहिले उद्योगमन्त्री बन्न लागेका साह महोत्तरी–२ का सांसद तथा यसअघि छोटो समय श्रममन्त्री बनेका डाक्टर दीपक साह भने होइनन्।
सुनसरी–४ बाट निर्वाचित दीपक साह पेशाले मेकानिकल इन्जिनियर हुन्। यही प्राविधिक पृष्ठभूमि अहिले उनको सबैभन्दा ठूलो पहिचान बनेको छ।
ज्ञानेन्द्र कार्कीलाई हराएर बने ‘जायन्ट किलर’
साहको राजनीतिक पहिचान राष्ट्रिय राजनीतिमा एकैपटक चर्चामा आएको प्रमुख कारण हो—सुनसरी–४ मा नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता तथा पूर्वमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीमाथिको शानदार जित।
गत आमनिर्वाचनमा साहले ४२ हजार ७७१ मत प्राप्त गर्दा कार्कीले १६ हजार १८४ मत पाएका थिए। २६ हजारभन्दा बढीको फराकिलो मतान्तरले स्थापित राजनीतिक शक्तिका प्रभावशाली उम्मेदवारलाई पराजित गरेपछि साहलाई ‘जायन्ट किलर’को उपमा दिइएको थियो।
त्यो जितपछि राष्ट्रिय राजनीतिमा उदाएका साह अब मन्त्रीको जिम्मेवारीसम्म आइपुगेका छन्।
जनमतदेखि आफ्नै दल हुँदै रास्वपासम्म
साहको राजनीतिक यात्रा पनि उत्तिकै उतारचढावपूर्ण छ।
उनले प्रारम्भमा सिके राउत नेतृत्वको जनमत पार्टीबाट राजनीति सुरु गरेका थिए। पछि पार्टीसँगको सम्बन्ध बिग्रिएर कारबाहीमा परेपछि उनी जनमतबाट बाहिरिए।
त्यसपछि आफ्नै नेतृत्वमा ‘सर्वोदय पार्टी’ गठन गरे। तर, राजनीतिमा उनको यात्रा त्यहाँ पनि रोकिएन। निर्वाचनको मुखैमा रास्वपा प्रवेश गरेका साहले पार्टीबाट टिकट पाए र अप्रत्याशित परिणाम निकाल्दै संसद् प्रवेश गरे।
संसद् प्रवेशको छोटो समयमै मन्त्रीको जिम्मेवारीसम्म पुग्नु उनको राजनीतिक यात्राको अर्को ठूलो छलाङ बनेको छ।
२३ वर्ष हाइड्रोमा, अब देशको उद्योग क्षेत्रको जिम्मा
साहको सबैभन्दा रोचक पक्ष उनको प्राविधिक तथा व्यावसायिक पृष्ठभूमि हो।
पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसबाट मेकानिकल इन्जिनियरिङमा बीई गरेका उनले प्राकृतिक स्रोत विकाससम्बन्धी उच्च अध्ययनसमेत गरेका छन्।
पूर्णकालीन राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि उनले करिब २३ वर्ष जलविद्युत् परियोजनामा काम गरेको बताइएको छ। त्यस क्रममा उनले ठूला मेसिनरी, ऊर्जा आयोजना तथा प्राविधिक व्यवस्थापनको क्षेत्रमा लामो अनुभव हासिल गरेका छन्।
त्यसैगरी प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय मातहतको राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रमा प्राविधिक परीक्षकका रूपमा समेत काम गरेको अनुभव उनीसँग छ।
अर्थात्, अब उद्योग मन्त्रालयको कुर्सीमा पुग्ने व्यक्ति केवल राजनीतिक कार्यकर्ता मात्र होइन, लामो समय प्राविधिक क्षेत्रमा काम गरेका इन्जिनियर पनि हुन्।
तर पहिलो अग्निपरीक्षा ग्यासमै
साहका लागि मन्त्रालयको जिम्मेवारी चुनौतीरहित भने छैन।
उनले मन्त्रालय सम्हाल्ने बेलामै देशको आपूर्ति व्यवस्थामाथि गम्भीर प्रश्न उठिरहेको छ। काठमाडौं उपत्यकासहित विभिन्न क्षेत्रमा ग्यास अभावले उपभोक्ता समस्यामा छन्। यही ग्यास संकटका बीच पूर्वमन्त्री गौरीकुमारी यादवले पदबाट राजीनामा दिनुपरेको हो।
अब त्यही मन्त्रालयको नेतृत्वमा आएका इन्जिनियर साहको पहिलो परीक्षा पनि ग्यास आपूर्ति सहज बनाउनु नै हुनेछ।
२३ वर्ष जलविद्युत् क्षेत्रमा मेसिन र परियोजनाको व्यवस्थापन गरेका साहले अब देशकै आपूर्ति प्रणालीको ‘मेकानिजम’ कसरी मिलाउँछन् भन्ने चासो बढेको छ।
‘जायन्ट किलर’का अगाडि अर्को ठूलो चुनौती
निर्वाचनमा स्थापित राजनीतिक हस्तीलाई पराजित गरेर ‘जायन्ट किलर’को छवि बनाएका साहका लागि अब चुनौती चुनावी मैदानमा होइन, मन्त्रालयको कार्यसम्पादनमा छ।
ग्यासको लाइन घटाउने, पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति नियमित बनाउने, बजार अनुगमन प्रभावकारी बनाउने, उद्योगी–व्यवसायीका समस्या सम्बोधन गर्ने र आपूर्ति प्रणालीमा देखिएका कमजोरी सुधार्ने जिम्मेवारी उनको काँधमा हुनेछ।
राजनीतिक यात्रामा छोटो समयमा ठूलो छलाङ मारेका इन्जिनियर दीपक साह अब उद्योग मन्त्रालयको ‘हट सिट’मा पुगेका छन्। उनले आफ्नो प्राविधिक अनुभवलाई प्रशासनिक निर्णय र राजनीतिक नेतृत्वसँग कसरी जोड्छन्, त्यसको पहिलो परीक्षा भने ग्यासको लाइनमै हुनेछ।
