संघर्ष, सफलता र समाजसेवाको पर्याय शेष घले र जमुना गुरुङ्

संघर्ष, सफलता र समाजसेवाको पर्याय शेष घले र जमुना गुरुङ् 

लमजुङ जिल्लाको एउटा सामान्य घले बस्तीमा वि.सं. २०१४ सालमा जन्मिएका शेष घले आज विश्वभर रहेका नेपाली समुदायका लागि प्रेरणाका स्रोत बनेका छन्। सामान्य किसान परिवारमा जन्मिएका उनले बाल्यकालमा अभाव, संघर्ष र कठिनाइसँग जुध्दै जीवनको यात्रा सुरु गरेका थिए। परिवारमा एक भाइ, एक दिदी र दुई बहिनीबीच हुर्किएका घलेको बाल्यकाल पहाडी गाउँको सरल, मेहनती र आत्मनिर्भर जीवनशैलीमा बित्यो। गाउँकै प्राथमिक विद्यालयबाट पाँच कक्षासम्म अध्ययन पूरा गरेपछि थप पढाइका लागि टाढा जानुपर्ने अवस्था आयो। तर सानो उमेर भएकाले उनकी आमाले उनलाई तुरुन्तै बाहिर पठाउन मानिनन्। त्यसपछि एक वर्षसम्म घरमै शिक्षक राखेर पढाइलाई निरन्तरता दिइयो र त्यसपछि उनी कक्षा सात पढ्न दूराडाँडातर्फ लागे। घर छाडेर पहिलो पटक टाढा जाँदाको क्षण उनी आज पनि भावुक भएर सम्झिन्छन्। घर देखुन्जेल पटक–पटक फर्केर हेर्दै आँसु झार्दै विद्यालयतर्फ लागेको त्यो बालक एक दिन अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा, व्यवसाय र समाजसेवाको क्षेत्रमा स्थापित हुनेछ भन्ने कल्पना त्यतिबेला कसैले गरेको थिएन।

दूराडाँडाको विद्यालयमा पुगेपछि शेष घलेले जीवनको अर्को संसार देखे। गाउँमा नेपाली भाषा पनि राम्रोसँग बोल्न नसक्ने उनलाई त्यहाँको वातावरण विकसित देशमा पुगेजस्तै लाग्यो। उत्कृष्ट शिक्षक, अध्ययनशील विद्यार्थी र अनुशासित वातावरणले उनको सोच र दृष्टिकोणलाई नयाँ उचाइ दियो। साथीहरूसँग डेरा गरेर बस्ने, घरबाट आएको चामल, दाल, नुन र तेलबाट आफैं खाना पकाएर खाने, वर्षायाममा रोपाइँ गर्न गाउँ फर्किने र फेरि पढाइका लागि विद्यालय पुग्ने संघर्षपूर्ण दिनचर्याले उनलाई आत्मनिर्भरता, अनुशासन र मेहनतको महत्व सिकायो। खेतमा आमाबुबालाई सघाउने, गाउँको जीवनशैली बुझ्ने र श्रमलाई सम्मान गर्ने संस्कारले उनको व्यक्तित्वलाई थप परिपक्व बनायो।

शिक्षाप्रति उनको लगाव सुरुदेखि नै असाधारण थियो। उनी सधैं उत्कृष्ट विद्यार्थीका रूपमा चिनिन्थे। वि.सं. २०३० सालमा दूराडाँडाबाट एसएलसी परीक्षा दिने विद्यार्थीमध्ये उनी पनि एक थिए। त्यतिबेलासम्म त्यस विद्यालयबाट कसैले प्रथम श्रेणी ल्याउन सकेको थिएन। तर शेष घलेसहित तीन जनाले प्रथम श्रेणीमा परीक्षा उत्तीर्ण गरेपछि जिल्लाभरि चर्चा भयो। ग्रामीण विद्यालयबाट प्रथम श्रेणीमा उत्तीर्ण हुनु आफैंमा ठूलो उपलब्धि थियो। त्यसपछि तत्काल कलेज नगई उनले एक वर्ष गाउँमै शिक्षकका रूपमा सेवा गरे। त्यो एक वर्षले उनलाई आफ्नै संस्कृति, रोधीघर, गाउँको सामाजिक जीवन र नेपाली मौलिकताको गहिरो अनुभूति गरायो। उनी विद्यालयमा नाटक, कविता, गीत र साहित्यिक गतिविधिमा पनि उत्तिकै सक्रिय थिए।

पछि उच्च शिक्षाको सपना बोकेर उनी काठमाडौं आए। पहिलो पटक राजधानी देख्दा उनी निकै प्रभावित भए। पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसमा छात्रवृत्तिसहित नाम निकाल्नु उनको जीवनको अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धि थियो। इन्जिनियरिङ अध्ययनका क्रममा उनले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरे र त्यसपछि छात्रवृत्तिमा तत्कालीन सोभियत संघ जाने अवसर प्राप्त गरे। तर त्यहाँ उनको जीवनले ठूलो परीक्षा लियो। अध्ययनकै क्रममा भएको दुर्घटनामा उनको खुट्टा भाँचियो र करिब १८ महिनासम्म अस्पतालमा उपचार गराउनुपर्यो। त्यस अवधिमा मानसिक तनाव, निराशा र भविष्यप्रतिको अन्योल पनि उनले भोगे। तर कठिन परिस्थितिलाई आत्मबलले जित्दै उनले अध्ययन पूरा गरे र हाइवे इन्जिनियर बनेर सन् १९८७ मा नेपाल फर्किए।

नेपाल फर्किएपछि उनले दार्चुला–बैतडी सडक आयोजनामा इन्जिनियरका रूपमा काम सुरु गरे। उनी सरकारी सेवामै निरन्तर लागेको भए उच्च प्रशासनिक तहसम्म पुग्न सक्ने क्षमता राख्थे। तर नियतिले उनको जीवनलाई नयाँ मोडमा पुर्‍यायो। काठमाडौंमा आयोजित एउटा अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा मेलामा मेलबर्नको तस्वीर देखेपछि उनले अष्ट्रेलिया जाने निर्णय गरे। यही निर्णयले उनको जीवनलाई विश्वस्तरीय सफलताको दिशामा अघि बढायो।

अष्ट्रेलिया पुगेपछि जीवन सहज थिएन। उनी दिनरात काम गर्थे, साताको सातै दिन श्रम गर्थे, नियमित रूपमा अध्ययन पनि जारी राख्थे। अतिरिक्त आम्दानीका लागि फलफूल टिप्ने कामदेखि विभिन्न श्रममूलक कामसमेत गरे। तर कठिनाइका बीच पनि उनले कहिल्यै आफ्नो लक्ष्य बिर्सेनन्। एमबीए अध्ययन पूरा गरेपछि राम्रो अवसर पाए र सन् २००२ मा बन्द भएको एउटा कलेज खरिद गर्ने साहसिक निर्णय गरे। धेरैले जोखिम मानेको त्यो निर्णय नै उनको सफल व्यवसायिक यात्राको आधार बन्यो।

उनले पत्नी जमुना गुरुङसँग मिलेर मेलबर्न इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (MIT) लाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रतिष्ठित शिक्षण संस्थाका रूपमा विकास गरे। आज मेलबर्न र सिड्नीमा सञ्चालन भइरहेको एमआईटीमा विश्वका विभिन्न देशका हजारौं विद्यार्थी अध्ययन गरिरहेका छन्। सूचना प्रविधि, दूरसञ्चार, नेटवर्क सुरक्षा, व्यवसाय व्यवस्थापनलगायतका विषयमा गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्दै एमआईटी अष्ट्रेलियाको अग्रणी निजी उच्च शिक्षण संस्थामध्ये एकका रूपमा स्थापित भएको छ। नेपालीले स्थापना गरेको शैक्षिक संस्थाले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यस्तो पहिचान बनाउनु सम्पूर्ण नेपालीका लागि गौरवको विषय बनेको छ।

व्यवसायिक सफलतासँगै शेष घलेले सम्पदा संरक्षणमा पनि उल्लेखनीय योगदान दिएका छन्। मेलबर्नका ऐतिहासिक भवनहरू खरिद गरी बाहिरी मौलिक स्वरूप जोगाउँदै भित्री संरचनालाई अत्याधुनिक बनाउने अभियानमा उनले ठूलो लगानी गरेका छन्। विशेषगरी ऐतिहासिक ‘अर्गस’ भवनलाई करोडौं डलर खर्च गरेर पुनःजीवन दिनु सम्पदा संरक्षण र आधुनिक विकासलाई सन्तुलित रूपमा अघि बढाउने उत्कृष्ट उदाहरण मानिन्छ। यस कार्यका लागि उनी र उनकी पत्नीले स्थानीय सरकार तथा समुदायबाट उच्च सम्मान र प्रशंसा प्राप्त गरेका छन्।

शेष घलेको परिचय सफल व्यवसायीमा मात्र सीमित छैन। उनी समाजसेवामा उत्तिकै समर्पित व्यक्तित्व हुन्। शिक्षा, स्वास्थ्य, विपद् व्यवस्थापन, छात्रवृत्ति, अस्पताल निर्माण तथा सामुदायिक विकासका क्षेत्रमा उनले उल्लेखनीय योगदान दिएका छन्। एमआईटी ग्रुप फाउन्डेसनमार्फत नेपालमा स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रमा अर्बौं रुपैयाँ बराबरको परोपकारी कोष स्थापना गरिएको छ। २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्प, नाकाबन्दी तथा अन्य विपद्का बेला उनले गरेको सहयोग नेपाली समाजले कहिल्यै बिर्सन सक्दैन। जनकपुरमा प्रसूति गृह निर्माणदेखि विभिन्न शैक्षिक तथा स्वास्थ्य परियोजनामा उनले निरन्तर सहयोग गर्दै आएका छन्।

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) का अध्यक्षका रूपमा पनि शेष घलेको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण रह्यो। उनले संसारभर रहेका नेपालीलाई एउटै परिवारका रूपमा जोड्ने प्रयास गरे। सामूहिक लगानी, सामाजिक उत्तरदायित्व, मातृभूमिप्रतिको दायित्व र संकटका बेला एकजुट हुने संस्कृतिलाई संस्थागत रूपमा अघि बढाउन उनले नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरे। भूकम्पपछि विश्वभरका नेपालीलाई एउटै अभियानमा जोडेर राहत संकलन गर्नु उनको नेतृत्वको ऐतिहासिक उपलब्धिमध्ये एक मानिन्छ।

आज शेष घले र उनकी पत्नी जमुना गुरुङ अष्ट्रेलियाका प्रतिष्ठित धनाढ्य व्यवसायीको सूचीमा निरन्तर स्थान बनाइरहेका छन्। शिक्षा, रियल इस्टेट, सम्पदा संरक्षण तथा अन्तर्राष्ट्रिय लगानीका माध्यमबाट उनीहरूले उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेका छन्। काठमाडौंको केशरमहल क्षेत्रमा निर्माणाधीन अन्तर्राष्ट्रियस्तरको पाँचतारे होटल पनि नेपालको पर्यटन उद्योगका लागि महत्वपूर्ण परियोजनाका रूपमा हेरिएको छ। अत्याधुनिक सुविधा, सयौं रोजगारी सिर्जना गर्ने क्षमता र अन्तर्राष्ट्रिय लक्जरी ब्रान्ड भित्र्याउने योजनासहित निर्माण भइरहेको यो परियोजनाले नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा नयाँ आयाम थप्ने अपेक्षा गरिएको छ।

शेष घलेको सम्पूर्ण जीवनले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ—संघर्षबाट कहिल्यै नभाग्ने, शिक्षालाई सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति मान्ने, अवसरलाई पहिचान गर्ने र सफलता प्राप्त गरेपछि समाजलाई फर्काउने। लमजुङको एउटा साधारण गाउँबाट सुरु भएको उनको यात्रा आज विश्वमञ्चसम्म पुगेको छ। उनले कमाएको सम्पत्ति केवल आर्थिक समृद्धिमा सीमित छैन; उनले कमाएको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति विश्वभरका नेपालीको विश्वास, सम्मान र प्रेरणा हो। संघर्ष, दूरदृष्टि, नेतृत्व, उद्यमशीलता र समाजसेवाको अद्वितीय संगम बनेका शेष घले आज पनि लाखौं नेपाली युवाका लागि एउटा जिउँदो प्रेरणा, राष्ट्रिय गौरव र अन्तर्राष्ट्रिय सफलताको उज्ज्वल प्रतीकका रूपमा स्थापित छन्।