डा. मनोजकुमार शर्मा : योग्यता, निष्पक्षता र कार्यक्षमताबाट प्रधानन्यायाधीशको उचाइमा पुगेका न्यायविद्
नेपालको न्यायिक इतिहास यतिबेला एउटा महत्वपूर्ण मोडमा उभिएको छ। देशले नयाँ प्रधानन्यायाधीशको प्रतीक्षा गरिरहेको बेला संवैधानिक परिषद्बाट प्रधानन्यायाधीश पदका लागि सिफारिस भएका डा. मनोजकुमार शर्मा अहिले राष्ट्रिय चर्चा र चासोको केन्द्रमा छन्।
उनको नाम केवल परम्परा वा वरिष्ठताको आधारमा अघि आएको होइन, बरु योग्यता, कार्यक्षमता, निष्पक्षता र न्याय सम्पादनमा देखाएको असाधारण दक्षताका कारण अगाडि आएको हो।
वीरगन्जबाट सर्वोच्च अदालतसम्मको प्रेरणादायी यात्रा
सन् १९७० मा वीरगन्जमा जन्मिएका डा. शर्मा साधारण परिवारबाट उठेर नेपालको न्यायिक क्षेत्रमा विशिष्ट स्थान बनाउन सफल व्यक्तित्व हुन्। कानुनप्रति गहिरो रुचि राख्दै उनले नेपाल ल क्याम्पसबाट कानुनमा स्नातक पूरा गरे भने भारतको पुणे विश्वविद्यालयबाट कानुनमै स्नातकोत्तर गरे।
ज्ञानको खोज यतिमै सीमित रहेन। उनले सन् २०१८ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट श्रम कानुन विषयमा विद्यावारिधि (पीएचडी) पूरा गर्दै आफूलाई एक गम्भीर अध्येता र विद्वान् न्यायविद्का रूपमा स्थापित गरे।
उनको शैक्षिक यात्रा हेर्दा स्पष्ट हुन्छ—डा. शर्मा केवल अदालतको कुर्सीमा बस्ने न्यायाधीश मात्र होइनन्, उनी कानुनको गहिरो अध्ययन र अनुसन्धानबाट परिपक्व बनेका बौद्धिक व्यक्तित्व पनि हुन्।
अधिवक्ताबाट सर्वोच्च अदालतसम्म
सन् १९९५ मा अधिवक्ताका रूपमा कानुनी यात्रामा प्रवेश गरेका उनले लामो समय वकालत पेशामा बिताए। अदालतको व्यवहार, नागरिकका पीडा, न्यायको आवश्यकता र कानुनी प्रक्रियाको गहिरो अनुभव उनले यही अवधिमा हासिल गरे।
पछि पुनरावेदन अदालतमा अतिरिक्त न्यायाधीशका रूपमा प्रवेश गर्दै उनले औपचारिक न्यायिक जिम्मेवारी सम्हाले।
नयाँ संविधान जारी भएपछि अतिरिक्त न्यायाधीशको व्यवस्था हटाइँदा उनीसहित २८ जना न्यायाधीश पदमुक्त भए। तर उनले कहिल्यै निराशा रोजेनन्। निरन्तर संघर्ष, धैर्यता र क्षमताका आधारमा उनी पुनः अघि बढे र ६ वैशाख २०७६ मा सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश नियुक्त भए।
उनको जीवनयात्राले एउटा सन्देश दिन्छ—अवसर कहिलेकाहीँ रोकिन सक्छ, तर क्षमता र मेहनत कहिल्यै हार्दैन।
विवादरहित छवि र असाधारण कार्यसम्पादन
सर्वोच्च अदालतमा सात वर्ष बिताउँदा डा. शर्मा कुनै ठूलो विवादमा परेनन्।
न त उनको निर्णयमाथि राजनीतिक स्वार्थको आरोप लाग्यो, न त सार्वजनिक रूपमा गम्भीर आलोचना सुनियो। आजको समयमा यस्तो छवि कायम राख्नु आफैंमा ठूलो उपलब्धि हो।
तर उनलाई अरूभन्दा अलग बनाउने मुख्य पक्ष भनेको उनको कार्यक्षमता हो।
पछिल्ला पाँच वर्षमा मात्रै उनले ७ हजार ३ सय ८८ मुद्दा फर्छ्यौट गरेका छन्। यो संख्या अन्य प्रतिस्पर्धी न्यायाधीशहरूको तुलनामा निकै उच्च हो।
यसले देखाउँछ कि उनी केवल पदमा बसेका न्यायाधीश होइनन्, परिणाम दिने, जिम्मेवारी पूरा गर्ने र न्यायलाई ढिलो हुन नदिने कर्मशील न्यायाधीश हुन्।
नेपालको न्याय प्रणालीमाथि “ढिलो न्याय, अन्याय सरह” भन्ने आलोचना भइरहेका बेला डा. शर्माको यो कार्यसम्पादनले उनलाई विशेष बनाएको छ।
परम्पराभन्दा माथि उठेको निर्णय
नेपालमा लामो समयदेखि वरिष्ठतम् न्यायाधीशलाई प्रधानन्यायाधीश बनाउने अभ्यास रहँदै आएको थियो। तर संविधानले यस्तो बाध्यता भने राखेको छैन।
यसपटक संवैधानिक परिषद्ले परम्पराभन्दा माथि उठेर योग्यता, कार्यक्षमता र प्रभावकारी न्याय सम्पादनलाई प्राथमिकता दिएको सन्देश दिएको देखिन्छ।
वरिष्ठताको सूचीमा अगाडि रहेका अन्य न्यायाधीशहरूलाई पछि पार्दै डा. मनोजकुमार शर्मा सिफारिस हुनु स्वयंमा एउटा सशक्त संकेत हो—अब न्यायपालिकाले परिणाम खोजिरहेको छ।
न्यायपालिकाप्रति जनताको अपेक्षा
नेपालको न्याय प्रणालीमाथि अहिले धेरै प्रश्न उठिरहेका छन्।
राजनीतिक प्रभाव, ढिलो न्याय, महँगा प्रक्रिया र कमजोर पहुँचका कारण सामान्य नागरिकले समयमै न्याय नपाएको गुनासो व्यापक छ।
यस्तो अवस्थामा अब बन्ने प्रधानन्यायाधीशबाट जनताले ठूलो अपेक्षा गरेका छन्।
न्यायालयलाई छिटो, निष्पक्ष, पारदर्शी र जनमैत्री बनाउने जिम्मेवारी नयाँ नेतृत्वको काँधमा हुनेछ।
डा. मनोजकुमार शर्माको विगत हेर्दा धेरैले उनी सुधारमुखी नेतृत्व दिन सक्ने विश्वास गरेका छन्।
उनको अध्ययन, अनुभव, शान्त स्वभाव, विवादरहित छवि र उच्च कार्यसम्पादनले न्यायपालिकामा नयाँ आशा जगाएको छ।
अबको प्रक्रिया
संवैधानिक परिषद्को सिफारिसपछि अब संसदीय सुनुवाइ समितिले उनको नाम अनुमोदन गर्नुपर्नेछ। समितिले उजुरी माग्ने, छानबिन गर्ने र सुनुवाइ गर्ने संवैधानिक प्रक्रिया पूरा गरेपछि राष्ट्रपतिबाट औपचारिक नियुक्ति हुनेछ।
हालको राजनीतिक समीकरण हेर्दा उनको अनुमोदन हुने सम्भावना बलियो मानिएको छ।
निष्कर्ष
डा. मनोजकुमार शर्मा आज नेपालको न्याय क्षेत्रमा मेहनत, अध्ययन, धैर्यता र निष्पक्षताको प्रतीक बनेर उभिएका छन्।
उनको यात्रा केवल एउटा व्यक्तिको सफलता होइन, योग्यताले अवसर पाउन सक्छ भन्ने उदाहरण पनि हो।
यदि उनी प्रधानन्यायाधीश नियुक्त भए भने नेपाली न्यायपालिकाले एउटा अध्ययनशील, शान्त, कार्यक्षम र परिणाममुखी नेतृत्व पाउने अपेक्षा गरिएको छ।
अब सम्पूर्ण देशको नजर उनीमाथि छ—के उनले नेपाली जनताको न्यायप्रतिको भरोसा अझ बलियो बनाउन सक्लान् ? समयले त्यसको उत्तर दिनेछ।
