इरानमा पछिल्ला दिनहरूमा जारी व्यापक विरोध प्रदर्शनका क्रममा ठूलो संख्यामा प्रदर्शनकारी मारिएको आशंका गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संस्था र विभिन्न सञ्चारमाध्यमहरूले सुरक्षाकर्मीको कडा दमनका कारण दर्जनौँदेखि सयौँसम्म प्रदर्शनकारीको ज्यान गएको हुनसक्ने अनुमान गरेका छन्। यद्यपि इरानी सरकारले मृतकको वास्तविक संख्या सार्वजनिक गरेको छैन र आधिकारिक रूपमा दाबी गरिएका तथ्यांकलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।
महँगी, बेरोजगारी, राजनीतिक दमन र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको माग गर्दै सुरु भएको प्रदर्शन राजधानी तेहरानसहित इरानका विभिन्न सहरमा फैलिएको छ। प्रदर्शनकारीहरूले सरकारविरुद्ध नाराबाजी गर्दै राजनीतिक सुधार र नागरिक अधिकार सुनिश्चित गर्न माग गरिरहेका छन्। तर सुरक्षाबलले प्रदर्शनलाई ‘राज्यविरुद्धको षड्यन्त्र’ भन्दै कडा कारबाही थालेपछि अवस्था झन् तनावग्रस्त बनेको छ।
प्रत्यक्षदर्शीहरूका अनुसार सुरक्षाकर्मीले जिवित गोली, अश्रुग्यास र ठूलो मात्रामा गिरफ्तारीको प्रयोग गरेका छन्। थुप्रै प्रदर्शनकारी घाइते भएका छन् भने हजारौँलाई नियन्त्रणमा लिइएको बताइएको छ। इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध गरिएको र सञ्चारमाध्यममाथि कडा निगरानी बढाइएको आरोप पनि लागेको छ, जसका कारण घटनाको यथार्थ विवरण बाहिर आउन कठिन भइरहेको छ।
यसैबीच, अमेरिकाका पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको अवस्थाप्रति कडा प्रतिक्रिया जनाएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानी सरकारलाई चेतावनी दिँदै प्रदर्शनकारीमाथि दमन जारी रहे “गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्ने” बताएका छन्। ट्रम्पले इरानी जनताको आवाज दबाउन खोजिएको आरोप लगाउँदै मानवअधिकार उल्लंघन रोक्न अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले कडा कदम चाल्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।
ट्रम्पको चेतावनीलाई इरानी विदेश मन्त्रालयले आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेपको संज्ञा दिएको छ। इरानी अधिकारीहरूले देशभित्रको सुरक्षा र स्थिरता कायम राख्न सरकारले आवश्यक कदम चाल्ने बताउँदै बाह्य दबाब स्वीकार्य नहुने प्रतिक्रिया दिएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघ, युरोपेली संघ र विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संस्थाहरूले इरानमा भइरहेको घटनाप्रति गहिरो चासो व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूले संयमता अपनाउन, नागरिकको जीवनको रक्षा गर्न र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको सम्मान गर्न इरानी सरकारलाई आग्रह गरेका छन्।
इरानमा जारी यो संकटले मध्यपूर्वको समग्र राजनीतिक स्थिरतामा असर पार्न सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ। प्रदर्शन कति समयसम्म चल्ने र सरकारको प्रतिक्रिया कस्तो हुने भन्ने विषयले आगामी दिनमा इरानको आन्तरिक राजनीति मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा पनि महत्वपूर्ण प्रभाव पार्ने देखिएको छ।
