काठमाडौं । नेपाल–कोरिया सम्बन्ध तथा विकासका विषयमा अध्ययन गर्दै आएकी विज्ञ सृजना एलिसा नेपालीले दक्षिण कोरियाको समृद्धि र तीव्र विकासका आधारबारे महत्वपूर्ण अनुभव सार्वजनिक गरेकी छन्। उनले हालै गरेको एक हप्ते भ्रमणका क्रममा ऐतिहासिक शहर Gyeongju र आधुनिक समुद्री शहर Busan अवलोकन गर्दै कोरियाको विकास मोडेल नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाएकी हुन्।
उनका अनुसार यो यात्रा केवल भ्रमणमा सीमित नभई बौद्ध गुरुहरू, प्राध्यापकहरू र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूसँगको गहन छलफलमार्फत कोरियाको वास्तविक “आत्मा” बुझ्ने अवसर बन्यो।
मुख्य सिकाइहरू
१. नेतृत्व र प्रतिबद्धता
सृजना एलिसा नेपालीका अनुसार युद्धबाट थलिएको देशलाई दृढ राजनीतिक इच्छाशक्ति, स्पष्ट दृष्टिकोण र सही नीतिहरूले कसरी विश्वकै अग्रणी अर्थतन्त्रमध्ये एक बनायो भन्ने कुरा दक्षिण कोरियाबाट स्पष्ट रूपमा सिक्न सकिन्छ।
२. नागरिकको जिम्मेवारी
उनले विकास केवल सरकारको जिम्मेवारी नभई नागरिकहरूको अनुशासन, सक्रिय सहभागिता र देशप्रतिको उत्तरदायित्वले ठूलो भूमिका खेल्ने बताएकी छन्।
३. सामाजिक आन्दोलन – Saemaul Undong
ग्रामीण विकासमा आधारित “हामी आफैँ गर्न सक्छौँ” भन्ने सामूहिक भावनाले कोरियाको आर्थिक रूपान्तरणमा मेरुदण्डको काम गरेको उनले उल्लेख गरेकी छन्।
४. परम्परा र आधुनिकताको सन्तुलन
ग्यान्जुको हजारौँ वर्ष पुरानो बौद्ध कला, सम्पदा र इतिहास तथा बुसानको अत्याधुनिक प्रविधि र पूर्वाधारबीच कोरियाले उत्कृष्ट सन्तुलन कायम गरेको उनको निष्कर्ष छ।
उनको भनाइमा, “आफ्नो जरा (Root) नबिर्सी भविष्य (Future) निर्माण गर्ने क्षमता नै कोरियाको सफलताको प्रमुख आधार हो।”
नेपालका लागि सन्देश
सृजना एलिसा नेपालीले नेपालले पनि सुशासन, दीर्घकालीन नीति, नागरिक सहभागिता र स्थानीय स्तरको सशक्तीकरणमार्फत विकासको नयाँ मार्ग समात्न सक्ने बताएकी छन्।
उनको यो अनुभवले नेपालमा विकास, नीति निर्माण र सामाजिक रूपान्तरणबारे नयाँ बहस सुरु गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
