— द टन न्युज
मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वले भयावह रूप लिँदै जाँदा Iran ले आफ्ना सर्वोच्च नेता Ali Khamenei अमेरिकी–इजरेली संयुक्त आक्रमणमा मारिएको औपचारिक पुष्टि गरेको जनाएको छ। सरकारी टेलिभिजनमार्फत् भावुक प्रस्तोताले राष्ट्रव्यापी रूपमा ४० दिनसम्म शोक मनाउने घोषणा गरिएको जानकारी दिएका छन्। यसअघि इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले हमलामा खामेनेईकी छोरी, ज्वाइँ, नातिनातिना तथा एक बुहारीको पनि मृत्यु भएको दाबी गरेका थिए।
अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले सामाजिक सञ्जालमार्फत् खामेनेईको मृत्यु “न्याय” भएको दाबी गर्दै इरानी सेना र नेतृत्वलाई कडा चेतावनी दिएका थिए। उनले बमबारी “जारी रहने” उल्लेख गर्दै इरानी जनताका लागि “देश फिर्ता लिने अवसर” भएको टिप्पणी गरेका छन्।
क्षेत्रीय प्रतिउत्तर र विस्तारिँदो संघर्ष
United States र Israel ले इरानका विभिन्न सैन्य र रणनीतिक संरचनामा आक्रमण जारी राखेको जनाइएको छ। रेडक्रसका अनुसार इरानमा दुई सयभन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भएको छ भने इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले एउटा कन्या विद्यालयमाथि आक्रमण हुँदा कम्तीमा ८५ जनाको ज्यान गएको दाबी गरेका छन्।
जवाफस्वरूप इरानले मध्यपूर्वका विभिन्न स्थानमा मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण सुरु गरेको छ। दोहास्थित अल उदेइद हवाई अड्डा, जो त्यस क्षेत्रकै सबैभन्दा ठूलो अमेरिकी सैन्य अखडा मानिन्छ, विस्फोटनको निशानामा परेको बताइएको छ। दुबई, बहराइन र कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अखडाहरू पनि आक्रमणको दायरामा परेका रिपोर्ट सार्वजनिक भएका छन्।
Jordan ले आफ्ना सशस्त्र बलले दुईवटा बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र खसालेको जनाएको छ भने इराकको एब्रिलस्थित अमेरिकी सैन्य अखडा नजिकै ड्रोन खसालिएको विवरण रोएटर्सले उल्लेख गरेको छ। संयुक्त अरब एमिरेट्सको दुबईस्थित फेअरमोन्ट द पाम होटल क्षेत्रमा विस्फोट हुँदा चार जना घाइते भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
शक्तिशाली नेतृत्वको अन्त्य?
खामेनेई सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछिका इरानका दोस्रा सर्वोच्च नेता थिए। सन् १९८९ मा Ruhollah Khomeini को निधनपछि उनले सर्वोच्च नेतृत्व सम्हालेका थिए। चार दशकभन्दा बढी समय सत्तामा रहेका खामेनेई इरानका सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्ति मानिन्थे, जसले देशको राजनीति, सेना र धार्मिक संरचनामाथि व्यापक नियन्त्रण राखेका थिए।
इरानको परमाणु कार्यक्रम र अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता
इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम शान्तिपूर्ण प्रयोजनका लागि मात्र भएको दोहोर्याउँदै आएको छ। तर उसले युरेनियम प्रशोधनलाई बम निर्माणयोग्य स्तर नजिक पुर्याएको भन्ने आरोप लाग्दै आएको छ। अमेरिका र इजरेलले भने प्रत्यक्ष रूपमा परमाणु अस्त्र तयार भएको प्रमाण सार्वजनिक गरेका छैनन्।
इतिहास हेर्दा हवाई आक्रमणमार्फत मात्र सत्ता परिवर्तन भएको उदाहरण दुर्लभ छ। इराक (२००३) र लिबिया (२०११) मा सैन्य हस्तक्षेपपछि उत्पन्न गृहयुद्ध र अस्थिरताले दीर्घकालीन संकट निम्त्याएको थियो। विश्लेषकहरूका अनुसार इरानमा पनि यदि वर्तमान शासन ढल्यो भने त्यसपछि स्थायित्व कसरी कायम हुन्छ भन्ने ठूलो प्रश्न उभिनेछ।
अनिश्चित भविष्य
अहिलेको द्वन्द्वले केवल इरान मात्र होइन, साउदी अरेबिया लगायत सम्पूर्ण खाडी क्षेत्रलाई गम्भीर अनिश्चिततामा धकेलेको छ। क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलन, तेल बजार, र विश्व अर्थतन्त्रमा यसको प्रभाव गहिरो हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।
मध्यपूर्वको यो विकसित परिस्थिति विश्व शान्ति र सुरक्षाका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ। आगामी दिनहरूमा कूटनीतिक पहल बढ्ने कि युद्ध अझ चर्किने — विश्व समुदायको ध्यान त्यसतर्फ केन्द्रित भएको छ।
