शेष घले : एनआरएनए एकताको सूत्रधारदेखि सफल व्यवसायी र परोपकारी व्यक्तित्वसम्म
द टन विशेष रिपोर्ट
काठमाडौँ — गैरआवासीय नेपाली सङ्घ (एनआरएनए) को इतिहासमा केही व्यक्तित्व यस्ता छन्, जसको योगदान कुनै एउटा पद वा कार्यकालमा सीमित हुँदैन। डा. शेष घले त्यस्तै व्यक्तित्व हुन्—व्यवसाय, शिक्षा, सामाजिक सेवा र विश्वभर छरिएका नेपालीलाई एउटै संस्थागत छातामुनि जोड्ने अभियानमा लामो समयदेखि सक्रिय नाम।
अष्ट्रेलियामा सफल व्यवसायीका रूपमा स्थापित घले एनआरएनएको नेतृत्वमा दुई कार्यकाल अध्यक्षसमेत भइसकेका छन्। उनी सन् २०१३ मा पहिलोपटक एनआरएनए अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए भने सन् २०१५ मा पुनः अध्यक्षमा निर्वाचित भए र २०१७ सम्म नेतृत्व गरे। (MIT Australia)
व्यवसायबाट विश्वव्यापी पहिचान
लमजुङमा जन्मिएका घलेले तत्कालीन सोभियत सङ्घमा सिभिल इन्जिनियरिङ अध्ययन गरेपछि नेपाल फर्किएर सरकारी सेवामा राजमार्ग परियोजना इन्जिनियरका रूपमा काम गरेका थिए। सन् १९९० मा अष्ट्रेलिया पुगेपछि उनले अध्ययनसँगै आफ्नो व्यावसायिक यात्रा अघि बढाए र भिक्टोरिया युनिभर्सिटीबाट एमबीए गरे। (MIT Australia)
अष्ट्रेलियामा उनले Melbourne Institute of Technology (MIT) को सह–स्थापना गर्दै शिक्षा क्षेत्रमा आफ्नो बलियो पहिचान बनाए। MIT Group का अनुसार घले संस्थाका संस्थापक, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा निर्देशकका रूपमा संलग्न छन् र अष्ट्रेलिया तथा नेपालमा शिक्षा तथा अन्य व्यावसायिक क्षेत्रमा समूहको नेतृत्व गरेका छन्। (MIT Group Foundation)
उनको व्यावसायिक सफलताको दायरा शिक्षा क्षेत्रमा मात्र सीमित छैन। अष्ट्रेलियामा उनी शिक्षा, रियल–इस्टेट तथा आतिथ्यलगायतका क्षेत्रमा लगानी गर्ने व्यवसायीका रूपमा परिचित छन्। सन् २०१३ मा उनी Ernst & Young Australian Entrepreneur of the Year का लागि मनोनयनमा परेका थिए। (MIT Australia)
एनआरएनएको नेतृत्वमा घले
एनआरएनएको अध्यक्षका रूपमा घलेले विश्वभर रहेका नेपालीलाई एउटै संस्थागत अभियानमा जोड्ने प्रयासलाई प्राथमिकता दिए। उनको नेतृत्वमा एनआरएनएको विश्वव्यापी सञ्जाल विस्तार हुँदै गएको थियो। MIT ले प्रकाशित गरेको उनको प्रोफाइलअनुसार, उनले अध्यक्षका रूपमा विश्वका ७१ देशमा रहेका एनआरएनए च्याप्टरको नेतृत्व गरेका थिए। (MIT Australia)
एनआरएनएलाई केवल विदेशमा रहेका नेपालीको सामाजिक संस्था मात्र नभई नेपालको आर्थिक, सामाजिक र विकास साझेदारका रूपमा स्थापित गर्ने बहसलाई अघि बढाउने नेतृत्वमध्ये घले पनि एक हुन्।
उनले गैरआवासीय नेपालीको पूँजी, सीप, ज्ञान र अनुभवलाई नेपालसँग जोड्नुपर्ने विषयलाई निरन्तर प्राथमिकता दिए। सन् २०१५ मा उनले एनआरएनए अध्यक्षका रूपमा नेपालमा गैरआवासीय नेपाली लगानी र आर्थिक सहभागिताका विषयमा सक्रिय धारणा राखेका थिए।
विवादित एनआरएनएलाई एकताको बाटोमा ल्याउने प्रयास
पछिल्लो समय एनआरएनएभित्र देखिएको लामो विवादका बीच घलेको भूमिका अझ महत्वपूर्ण बनेको छ।
सर्वोच्च अदालतको २०२४ को फैसलापछि एनआरएनएलाई एकताबद्ध गर्नुपर्ने जिम्मेवारी घले नेतृत्वको उच्चस्तरीय समितिलाई दिइएको थियो। त्यसपछि घलेको संयोजकत्वमा एकता महाधिवेशन आयोजना गर्ने प्रक्रिया अघि बढ्यो।
२०२५ मे ३–४ मा भएको एकता महाधिवेशनले एनआरएनएभित्रको विभाजन अन्त्य गर्ने उद्देश्यसहित नयाँ अध्याय सुरु गर्यो। उक्त महाधिवेशनमा घलेले एनआरएनएलाई पुनर्संरचना गर्दै संस्थालाई थप प्रभावकारी र एकताबद्ध बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।
त्यसैले आज घलेलाई एनआरएनए एकताको सूत्रधारका रूपमा हेर्ने आधार बलियो छ। उनको भूमिका केवल सम्मेलन आयोजना गर्ने संयोजकको भन्दा माथि थियो—विभिन्न पक्षबीच संवाद, सहमति र संस्थागत निकास खोज्ने प्रयासमा उनको नेतृत्व केन्द्रमा रह्यो।
पछि २०२५ नोभेम्बरमा एनआरएनएका विभिन्न पक्षबीच १० बुँदे एकता सम्झौता भएको थियो। उक्त सम्झौताले विभाजित नेतृत्वलाई एउटै संस्थागत प्रक्रियामा ल्याउने बाटो खोलेको थियो।
संकटमा पनि संस्थाभन्दा माथि उठेर सोच्ने व्यक्तित्व
एनआरएनएजस्तो विश्वव्यापी संस्था सञ्चालन गर्दा व्यक्तिगत आकांक्षा, समूहगत प्रतिस्पर्धा र राजनीतिक प्रभावबाट संस्था प्रभावित हुन सक्ने चुनौती रहन्छ। घलेको पछिल्लो भूमिकाको महत्वपूर्ण पक्ष यही हो—व्यक्तिभन्दा संस्था ठूलो र नेतृत्वभन्दा एकता महत्वपूर्ण हुनुपर्छ भन्ने सन्देश।
एकता प्रक्रियामा उनको भूमिकाले एनआरएनएलाई पुनः एउटै संस्थागत धारमा फर्काउने सम्भावनालाई बलियो बनायो। त्यसैले उनीमाथि समर्थकहरूले संस्थालाई संकटबाट निकास दिने नेतृत्वका रूपमा विश्वास व्यक्त गर्दै आएका छन्।
शिक्षा र समाजसेवामा पनि योगदान
घलेको पहिचान व्यवसायीसँग मात्र जोडिँदैन। शिक्षा क्षेत्रमा उनको लगानी र योगदानका कारण उनलाई अष्ट्रेलियामा शिक्षा क्षेत्रका अभियन्ताका रूपमा पनि हेरिन्छ। सन् २०१५ मा उनलाई उच्च शिक्षा, सहरी विकास र नेपालका लागि गरेको योगदानको कदरस्वरूप Doctor of the University Honoris Causa प्रदान गरिएको थियो।
नेपालको २०७२ सालको भूकम्पपछि पुनर्निर्माण अभियानमा पनि उनको सक्रियता देखिएको थियो। नेपाल सरकारले उनलाई भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणका लागि विशेष दूतसमेत नियुक्त गरेको थियो।
यसले घलेको व्यक्तित्वलाई व्यवसायीभन्दा पर लैजान्छ—व्यवसायबाट कमाएको अनुभव र स्रोतलाई शिक्षा, सामाजिक सेवा तथा मातृभूमिको हितमा प्रयोग गर्ने नेपाली डायस्पोराको एउटा प्रतिनिधि चरित्रका रूपमा स्थापित गर्छ।
किन महत्वपूर्ण छन् शेष घले?
शेष घलेको यात्रालाई हेर्दा तीनवटा पक्ष स्पष्ट देखिन्छन्।
पहिलो—सफलताको नेपाली कथा।
नेपालबाट विदेश पुगेका एक इन्जिनियरले अष्ट्रेलियामा शिक्षा तथा व्यवसायको क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको संस्था निर्माण गरे।
दोस्रो—एनआरएनए नेतृत्व।
उनले दुई कार्यकाल एनआरएनएको नेतृत्व गर्दै विश्वभरका नेपालीलाई संस्थागत रूपमा जोड्ने अभियानमा भूमिका खेले।
तेस्रो—एकताको पहल।
एनआरएनए विभाजनको गम्भीर संकटमा पुगेका बेला उनले पुनः एकताको पहलको नेतृत्व गरे र एकता महाधिवेशनमार्फत संस्थालाई एउटै धारमा फर्काउने प्रयास गरे।
निष्कर्ष
शेष घलेलाई केवल “पूर्व एनआरएनए अध्यक्ष” भनेर चिनाउनु उनको यात्रालाई सीमित पार्नु हो। उनी एक सफल नेपाली–अष्ट्रेलियाली व्यवसायी, शिक्षामा लगानी गर्ने उद्यमी, सामाजिक अभियन्ता र पछिल्लो समय एनआरएनए एकता अभियानका प्रमुख सूत्रधारका रूपमा देखिएका छन्।
एनआरएनएको भविष्य अब कस्तो हुन्छ भन्ने प्रश्नको उत्तर समयले दिनेछ। तर एउटा कुरा भने स्पष्ट छ—विभाजनले कमजोर बनेको संस्थालाई संवाद, सहमति र एकताको बाटोमा फर्काउने प्रयासमा डा. शेष घलेको भूमिका एनआरएनएको इतिहासमा महत्वपूर्ण अध्यायका रूपमा रहनेछ।
द टनको निष्कर्ष:
“व्यवसायमा सफलता, नेतृत्वमा अनुभव र संस्थागत संकटमा एकताको पहल—यी तीन आयामले शेष घलेलाई नेपाली डायस्पोराको प्रभावशाली व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरेका छन्।”
