जनताको भरोसा जित्दै आईजीपी दानबहादुर कार्की : प्रहरी संगठनमा सुधार, प्रविधि र सेवामुखी नेतृत्वको नयाँ छाप

द टन न्युज विशेष रिपोर्ट

जनताको भरोसा जित्दै आईजीपी दानबहादुर कार्की : प्रहरी संगठनमा सुधार, प्रविधि र सेवामुखी नेतृत्वको नयाँ छाप

काठमाडौं । नेपाल प्रहरीको नेतृत्व सम्हालेयता प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्की पछिल्लो समय प्रहरी संगठनभित्र सुधारमुखी, व्यावसायिक र नागरिककेन्द्रित नेतृत्वका रूपमा स्थापित हुँदै गएका छन्।

नेपाल प्रहरीका ३३औँ प्रहरी महानिरीक्षक कार्कीले संगठनको नेतृत्व सम्हालेपछि परम्परागत प्रहरी कार्यशैलीलाई आधुनिक प्रविधि, पारदर्शिता, अनुसन्धान क्षमता र नागरिकमैत्री सेवासँग जोड्ने प्रयासलाई प्राथमिकता दिएका छन्। (Nepal Police⁠)

‘प्रहरी जनताको लागि हो’ भन्ने भावनालाई व्यवहारमा उतार्ने प्रयास

आईजीपी कार्कीको नेतृत्वमा प्रहरी कर्मचारीको मनोबल बढाउनेदेखि नागरिकलाई सहज सेवा उपलब्ध गराउनेसम्मका कार्यक्रम अघि बढेका छन्।

नेपाल प्रहरीका अनुसार प्रहरी कल्याण कोषमार्फत ४ हजार ८४७ प्रहरी कर्मचारीलाई करिब २३ करोड ८७ लाख रुपैयाँ बराबरका विभिन्न सहुलियत कर्जा तथा उपचारसम्बन्धी सुविधा उपलब्ध गराइएको छ। आकस्मिक समस्या समाधानका लागि प्रहरी कर्मचारीलाई ५ प्रतिशत ब्याजदरमा आकस्मिक सहुलियत कर्जाको व्यवस्था पनि गरिएको छ। (Nepal Police⁠)

यसले प्रहरीभित्रको मनोबल बलियो बनाउने र प्रहरी कर्मचारीलाई सामाजिक तथा आर्थिक सुरक्षाको अनुभूति दिलाउने प्रयासका रूपमा अर्थ राख्छ।

प्रहरीमा ‘डिजिटल टर्निङ प्वाइन्ट’

कार्की नेतृत्वको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष हो—प्रविधिमैत्री प्रहरी सेवा।

नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयमा Artificial Intelligence and Advanced Analytics Cell (AI-AAC) स्थापना गरिएको छ। अभियुक्त तथा कसूरदारको अभिलेखीकरण र ट्र्याकिङ प्रणालीसम्बन्धी SOP कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ।

त्यसैगरी प्रहरी मोबाइल एपमार्फत सर्वसाधारणले उजुरी तथा निवेदन दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। देशका विभिन्न स्थानमा, प्रदेशका नाकासहित, १ हजार ४२ वटा CCTV क्यामेरा जडान भएको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ। (Nepal Police⁠)

यसले ‘प्रहरी कार्यालय धाउनुपर्ने’ परम्परागत सेवाबाट ‘प्रविधिमार्फत प्रहरीसँग जोडिन सकिने’ प्रणालीतर्फको यात्रालाई बल दिएको देखिन्छ।

पारदर्शिता र व्यावसायिकतामा जोड

आईजीपी कार्कीले प्रहरी संगठनमा बाह्य प्रभाव घटाउने र व्यावसायिक मर्यादा कायम गर्ने विषयलाई पनि प्राथमिकता दिएका छन्।

बढुवा तथा पदस्थापन भएका प्रहरी कर्मचारीले आफ्नो दरबन्दीमा हाजिर भएपछि मात्रै दर्ज्यानी चिह्न प्रदान गर्ने प्रणाली सुरु गरिएको छ। बाह्य प्रभाव पार्ने वा त्यस्तो प्रभावमा संलग्न प्रहरी कर्मचारीको गतिविधि अभिलेखीकरण गर्ने व्यवस्था पनि संस्थागत रूपमा अघि बढाइएको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ। (Nepal Police⁠)

यस्ता प्रयासले प्रहरी संगठनभित्र ‘व्यक्ति होइन, प्रणाली बलियो बनाउने’ सन्देश दिएको छ।

जनतासँग जोडिँदै प्रहरी

कार्की नेतृत्वको प्रहरीको अर्को उल्लेखनीय पक्ष समुदायकेन्द्रित कार्यक्रम हो।

नेपाल प्रहरीका अनुसार समुदाय प्रहरी साझेदारीअन्तर्गत ६ हजार ५१७ वटा कार्यक्रम सञ्चालन हुँदा ११ लाख ३३ हजारभन्दा बढी नागरिक प्रत्यक्ष लाभान्वित भएका छन्। बालबालिका, महिला तथा ज्येष्ठ नागरिकलाई लक्षित गर्दै विभिन्न प्रहरी कार्यालयमा बालमैत्री कक्ष तथा महिला, बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिक सेवा केन्द्रका पूर्वाधार विस्तार गरिएको छ। (Nepal Police⁠)

यस्ता कार्यक्रमले प्रहरीलाई केवल अपराध नियन्त्रण गर्ने निकायका रूपमा होइन, समाजको समस्या सुन्ने र नागरिकसँग सहकार्य गर्ने संस्थाका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयास देखाउँछ।

अनुसन्धान र आधुनिक सुरक्षा चुनौतीमा नयाँ दृष्टिकोण

साइबर अपराध, अनलाइन ठगी, मानव बेचबिखन र सीमापार संगठित अपराध पछिल्लो समय नेपालका लागि गम्भीर चुनौती बन्दै गएका छन्।

आईजीपी कार्कीले यस्ता अपराध नियन्त्रणका लागि सूचना संकलन, प्रविधिको प्रयोग, सीमा निगरानी, जोखिममा रहेका यात्रुको प्रोफाइलिङ तथा अन्तर्राष्ट्रिय समन्वयलाई जोड दिँदै आएका छन्। हालै उनले थाइल्याण्डमा आयोजित Regional Summit on Scam Center Compounds and Transnational Organized Crime मा समेत सहभागिता जनाएका थिए। (Nepal Police⁠)

मानव बेचबिखन नियन्त्रणका विषयमा पनि उनले साइबर अपराध, आर्थिक अपराध र संगठित अन्तर्राष्ट्रिय अपराधसँग जोडेर नयाँ ढंगले हेर्नुपर्ने धारणा अघि सारेका छन्। (Nepal Police⁠)

११ हजारभन्दा बढी प्रहरीलाई तालिम

संगठन सुधार केवल नीति र प्रविधिबाट सम्भव हुँदैन भन्ने बुझाइका साथ जनशक्ति विकासमा पनि जोड दिइएको छ।

नेपाल प्रहरीका अनुसार स्वदेश तथा विदेशमा सञ्चालन भएका विभिन्न तालिममार्फत ११ हजार ५०० जना प्रहरी जनशक्तिलाई प्रशिक्षण दिइएको छ। साथै जिल्ला प्रहरी कार्यालयहरूको कार्यसम्पादनलाई मासिक रूपमा मूल्याङ्कन गर्ने प्रणालीसमेत सुरु गरिएको छ। (Nepal Police⁠)

किन चर्चामा छन् आईजीपी कार्की?

करिब तीन दशकको प्रहरी सेवाबाट अनुभव बटुलेका कार्की फिल्ड कमाण्डदेखि प्रहरी मुख्यालयसम्मका महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हाल्दै आईजीपीको सर्वोच्च पदमा पुगेका हुन्। उनी १९९८ मा प्रहरी निरीक्षकका रूपमा सेवामा प्रवेश गरेका थिए र २०२५ नोभेम्बरमा नेपाल प्रहरीको ३३औँ महानिरीक्षक नियुक्त भएका थिए। (The Kathmandu Post⁠)

उनको नेतृत्वमा देखिएका सुधारलाई हेर्दा अहिले प्रहरी संगठनमा तीनवटा विषय विशेष रूपमा अगाडि आएको देखिन्छ—प्रविधि, व्यावसायिकता र नागरिकसँगको सम्बन्ध।

त्यसैले पछिल्लो समय आईजीपी कार्कीलाई ‘प्रहरीभित्र सुधारको गति बढाउन खोज्ने र जनतासँग प्रहरीको दूरी घटाउन चाहने नेतृत्व’का रूपमा चर्चा गर्न थालिएको छ।

तर एउटा कुरा स्पष्ट छ—कुनै पनि प्रहरी नेतृत्वको लोकप्रियता अन्ततः भाषणले होइन, नागरिकले अनुभूति गर्ने सुरक्षा, न्यायमा पहुँच, निष्पक्ष अनुसन्धान र दैनिक सेवा प्रवाहले निर्धारण गर्छ।

आईजीपी कार्कीको कार्यकालमा सुरु भएका यी सुधारहरू निरन्तरता पाउँदै परिणाममा रूपान्तरण भए भने नेपाल प्रहरीलाई अझ आधुनिक, प्रविधिमैत्री, उत्तरदायी र जनविश्वासयुक्त संगठन बनाउने दिशामा उनको नेतृत्व महत्वपूर्ण बन्न सक्ने देखिन्छ।

द टन न्युजको निष्कर्ष :
‘वर्दीमा शक्ति मात्र होइन, जनताको विश्वास पनि चाहिन्छ’— यही मान्यतालाई व्यवहारमा उतार्न सके आईजीपी दानबहादुर कार्कीको नेतृत्व नेपाल प्रहरीको सुधार यात्रामा सम्झनलायक अध्याय बन्न सक्छ।